QUYẾT ĐỊNH THEO LƯƠNG TRI

Hằng ngày, chúng ta phải đối diện với rất nhiều lựa chọn và quyết định. Đa số trường hợp là dễ dàng. Chỉ một số ít sẽ rất khó. Nhưng thường những khoảnh khắc khó này mới chính là thứ làm nên bản lĩnh của chúng ta.

Khoảnh khắc khó cụ thể là gì?

Đó là những thời điểm mà quyết định không nằm ở chỗ đúng hay sai, dễ hay khó, mà ở điều mình-muốn-đạt-được và cảm nhận nếu đạt được nó thì đâu đó đang xâm phạm giá trị, lương tri, hay nguyên tắc của mình. Tôi gọi là ranh giới, một thứ rất mỏng, rất dễ bước qua, và khi đã bước qua rồi là qua hẳn một ngưỡng mới mà nếu quay lại cũng đã in một vết hằn.

Người xưa vẫn hay dạy “đừng bán rẻ lương tâm của mình”. Câu này nếu hiểu thoáng thì hay, nhưng nếu khắt khe thì lại rất nguy hại. Vì, “đừng bán rẻ” tức là vẫn có thể bán, miễn được giá. Và hàng ngày chúng ta chứng kiến biết bao câu chuyện sẵn sàng bán lương tâm của mình với giá mà họ nghĩ là đáng.

Lương tâm thường xây dựng trên giá trị hay nguyên tắc mà mình chọn. Nhưng, có một vấn đề rất hệ trọng, đó là đôi khi giá trị đó, nguyên tắc đó lại không dựa trên nền tảng nguyên lý, hay đặt dưới sự soi sáng của chân lý thì đôi khi đổ nợ. Vì đó là thứ nguyên tắc, giá trị quái dị, chỉ mình mới chấp nhận chớ người khác sẽ thấy kì quặc. Tất nhiên trường hợp ấy ít thôi, vì thường “tâm” của con người luôn biết điều gì là đàng hoàng để lựa chọn. Nhưng để an toàn thì dùng “lương tri” thay vì “lương tâm” là ổn nhất, bởi ngoài lương còn tri soi sáng.

Quay lại với những khó khăn trong lựa chọn hay quyết định là do chúng ta chưa rõ hoặc đã rõ nhưng chưa vững về hệ thống lương tri của mình. Như Stephen R Covey đã nói: “It’s easy to say ‘No’ when there is a deeper ‘Yes’ burning inside”.

Vậy thì, trước khi học cách ra quyết định, phân tích vấn đề để lựa chọn thì hãy học rèn giũa cái “Yes” bên trong. Nếu làm được như thế thì cơ bản là hầu hết quyết định sẽ rất dễ dàng. Phần còn lại thì học thêm một chút là được. Chứ có học chục khoá học về “ra quyết định” mà không hiểu nguyên tắc trên thì cả đời cũng không thể giỏi ra quyết định được, hoặc quyết định cái gì thì trả giá cái đó về sau.

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s