DẤN THÂN

“Dấn thân” là từ tôi rất hay chia sẻ, đặc biệt dành cho các bạn trẻ. Cụ thể là, có nên sống dấn thân không, và dấn thân ra sao để vừa làm ích cho mình, vừa mang lợi cho người

Trước hết, có nên sống dấn thân?

Tôi mượn Kinh Thánh về hình ảnh ẩn dụ mà Thiên Chúa dạy con người hãy trở nên men, muối và ánh sáng cho đời.

Bản thân men, muối, ánh sáng chỉ có giá trị rõ ràng khi nó phục vụ cho một ai đó, hay một cái gì đó. Như men có giá trị để làm rượu, làm sữa chua, làm bao nhiêu đồ ăn thức uống khác. Nhờ men mà ta có nhiều món ngon để thưởng thức. Muối cũng vậy. Sẽ ra sao nếu thiếu vị mặn của muối trong từng món ăn, hay để bảo quản, sát trùng thì muối vẫn rất hữu ích. Ánh sáng thì khỏi nói rồi. Tội lỗi thường diễn ra ở những nơi, hoặc những lúc thiếu ánh sáng. Trên thế giới rất nhiều người vẫn đang từng ngày mang ánh sáng để thắp soi những nơi tối tăm, theo cả nghĩa đen lẫn bóng đó sao.

Men, muối, hay ánh sáng tự nó có giá trị , nhưng nếu không vì một ai đó, hay điều gì đó thì giá ấy sẽ rất thấp.

Tương tự, con người chúng ta sinh ra là một nhân vị, tự thân mình đã có giá trị và đầy đủ phẩm tính rồi. Có thể vì vậy mà nhiều người ngại dấn thân, hay có khuynh hướng sống vì mình (vị kỷ) nhiều hơn là vị người (vị tha) để bảo vệ giá trị và phẩm tính của mình?

Vì-mình là hoàn toàn chính đáng, nhưng điều này không mâu thuẫn gì với vì-người cả. Khi giá trị và phẩm tính của mỗi người được đặt trong ai đó, hay điều gì đó, khi ấy nó sẽ được soi rọi mạnh mẽ hơn và được thừa nhận khách quan hơn.

Một người sống dấn thân là một người hiểu được rằng họ sẽ không mất đi (hoặc hao tổn) giá trị và phẩm tính của mình mà ngược lại, chính sự dấn thân vì ai đó hay vì điều gì đó càng làm giá trị và phẩm tính ấy được va đập và thăng hoa.

Lời dạy của đức Khổng Tử về điều đầu tiên để tu thân được đó là cách vật. Tức là truy tới cùng sự hiểu biết về vật (ở đây ý tôi là chính mình). Để làm được như thế luôn cần giữ một khoảng cách giữa ta và điều ta làm thì mới có thể soi rọi rõ chính ta hơn.

Sự dấn thân giúp người dấn thân thấy được chính mình qua người khác hay qua điều mình làm. Rõ ràng, dấn thân cho ai đó, vì điều gì đó chỉ có lợi chứ chẳng thiệt gì.

Và dấn thân như thế nào?

Quay lại với giá trị và phẩm tính sẵn có, tuy nói thế nhưng không dễ và không phải ai cũng may mắn sớm nhận ra những thứ ấy nếu thiếu thật nhiều trải nghiệm.

Do đó, mục đích đầu tiên của dấn thân là để tìm ra mình (tìm ra giá trị và phẩm tính con người mình). Đây là giai đoạn của tuổi trẻ, thường đẹp nhất làm điều này là từ 18 đến dưới 30. Dấn thân để va đập và hình thành cho mình một nền tảng đức tin, hệ tư tưởng, nhân sinh quan về chính mình và vạn vật. Rồi tiếp đến là đi tìm con người chuyên môn mà mình muốn gắn bó phần còn lại của cuộc đời. Và cuối cùng, đi tìm cả con người bằng xương bằng thịt mà mình muốn trao thân gửi phận.

Hành trình dấn thân ở giai đoạn tuổi trẻ không được quên mục đích tối quan trọng đó. Sự dấn thân khôn ngoan và sự dấn thân khờ dại chỉ khác nhau ở điểm này. Người khôn ngoan sẽ dành tuổi thanh xuân để nhận chân ra rõ con người mà mình đang là, và muốn là. Rồi việc gì mình làm cũng phải nghiệm xem nó có giúp mình hiểu rõ giá trị và phẩm tính của chính mình hơn không.

Trên quan điểm đó thì sẽ không có việc sang, hèn, lớn, nhỏ… mà chỉ có việc hệ trọng hay không. Việc hệ trọng là việc giúp soi rọi con người mình ngày một rõ hơn. Việc ít hệ trọng là việc ít có tính đó. Dấn thân với tinh thần như vậy thì kiểu gì cũng sẽ tìm ra mình, chỉ là sớm hay muộn.

Nói đến đây khiến tôi nhớ đến chia sẻ của một vị doanh nhân đáng kính, lăn lộn hơn bốn mươi năm trong nghề để vươn lên trở thành đơn vị uy tín đầu ngành. Ông chia sẻ kèm cái lắc đầu ngao ngán: “Thời tụi tui lao vào mà làm, khát vọng lúc đó là khát vọng làm nghề. Còn bây giờ tui thấy giới trẻ chỉ có khát vọng làm giàu”.

“Làm nghề” khác gì với “làm giàu”? Trước hết, cả hai không xấu, nhưng khác nhau rất nhiều. Người làm nghề hiểu rõ mục đích là làm cho ra nghề, và giàu sẽ đến như một hệ quả. Và nếu làm hoài vẫn chưa giàu thì do năng lực làm nghề của mình còn hạn chế. Với người làm giàu thì mục đích của họ là làm cho ra tiền, làm gì cũng được miễn giàu nhanh. Có lẽ vì vậy mà họ dễ bất chấp hoặc không đi đến cùng với điều mình làm.

Sau giai đoạn tìm mình (giả như tìm được rồi) thì bắt đầu sẽ sống một cuộc sống giàu ý nghĩa để tạo nên một cuộc đời đáng sống.

Dấn thân ở giai đoạn này là sự dấn thân làm thăng hoa mình, nhờ đó mà người khác sẽ được hưởng lây.

Ví dụ một hoạ sỹ dấn thân thì sẽ không ngại đầu tư công sức và tâm trí để vẽ sao cho đẹp nhất, từ đó cho ra lò những tác phẩm nghệ thuật mà chính vị ấy là người thỏa mãn trước tiên. Rồi ai yêu tranh của vị hoạ sỹ này sẽ là người được lợi vì sự thăng hoa đó.

Hoặc một bác sỹ dấn thân thì mỗi ca mổ là từng giây phút được sống với nghề hạnh phúc nhất. Với họ đó là điều trân quý, là cơ hội để được sống với nghề. Một vị bác sỹ như thế thì bệnh nhân sẽ rất may mắn.

Hay một nhà giáo dấn thân sẽ là người luôn cháy hết mình trong từng giờ đứng lớp. Với họ, học sinh hay sinh viên có thế nào thì về cơ bản, họ vẫn làm tròn chức nghiệp.

Cả ba ví dụ trên đều sống rất ĐÃ, cho dù hoàn cảnh thế nào thì về cơ bản, giá trị và phẩm tính mà họ vất vả bao năm trời mới tìm ra sẽ không dễ khiến họ đánh mất. Chính sự ích kỷ dễ thương này mà nhiều người xung quanh họ cũng được phúc thay.

Tóm lại, việc của chúng ta là cứ dấn thân, hành trình này bắt buộc ta phải vì ai đó, hay vì điều gì đó. Tùy mỗi người mà trạng thái sẽ là dấn thân để tìm mình, hay dấn thân để thăng hoa mình. Duy trì được trạng thái sống như vậy đến cuối đời sẽ gọi là sống một cuộc đời tận hiến. Chắc chắn cuộc đời đó sẽ vô cùng ý nghĩa!

Chúng ta không cần một năm mới để làm mới mình. Nhưng năm mới là cột mốc dễ cho ta cảm hứng làm mới mình hơn. Vậy nên, dù làm gì, cho ai, tôi cũng chúc bạn dấn thân mạnh trong năm mới 2018 này nhé.

Đà Lạt
29.12.2017
(viết cho năm mới 2018)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s