THỰC HỌC

Vị doanh nhân ham học

“Năm 1983, khi vào Sài Gòn lập nghiệp, tôi tìm được 3 quyển sách về quản trị của ĐH Harvard được dịch qua tiếng Việt dày cui (vừa nói, anh vừa giơ bàn tay thể hiện độ dày cả gang) và đọc ngấu nghiến. Hay gì đâu mà hay. Rồi sau này, rất cảm ơn PACE đã dịch bộ 3 tác phẩm của Michael Porter. Tôi mua về đọc say mê. Đến tận bây giờ, đó vẫn là hai bộ sách về quản trị mà tôi tâm đắc nhất”.

Nghe gì mà thương, mà phục vị doanh nhân từ quan ra riêng, với tâm huyết và tinh thần học hỏi đến khó tả. Bây giờ không dễ tìm được một người sếp nào ham học, hoặc ham đọc đâu. Trong thời đại mọi thứ quay cuồng như chong chóng thì có thì giờ xuống nhâm nhi từng trang sách quả là một điều xa xỉ.

Đọc hay học chưa chắc đã giỏi, nhưng khó có thể trở nên giỏi thực sự nếu thiếu một nền tảng học thuật đủ dày. Cộng với lượng vốn sống mang “thương tích” đầy mình sẽ tạo nên bản lĩnh của một con người nói chung, và lãnh đạo nói riêng.

Tôi ấn tượng với chia sẻ của vị doanh nhân đã ngoài 50, độ tuổi mà người ta có thể nghĩ đến việc nghỉ ngơi, đi chơi và làm nhiều thứ thuộc về sở thích. Nhưng ở anh có vẻ gì đó đăm chiêu, hằn trên trán nhiều vết nhăn và thỉnh thoảng cứ nhau mày nhìn xa xăm khi nói về tương lai doanh nghiệp. Anh đang nghĩ về cái ngày anh không còn thì đội ngũ hiện tại có đủ sức vóc để gánh vác cơ nghiệp?

Lãnh đạo nào, bất kể cao thấp cũng chung một nỗi niềm, đó là làm sao để anh em có cùng mối lo chung, san sẻ nỗi niềm và hoài bão với mình? Người ta vẫn nói lãnh đạo tuy không cô đơn nhưng đôi khi lại rất cô độc. Cô đơn sao được khi xung quanh có nhiều mối quan hệ. Nhưng sẽ cô độc vì đôi khi chẳng ai hiểu mình, hoặc có những điều không thể san sẻ cùng ai. Nhiều khi nghĩ cũng là do tự mình chuốc lấy, chứ có ai bắt như thế đâu!

Vị doanh nhân ngồi trước mặt tôi rõ ràng là người như vậy. Trong anh có nhiều thổn thức và hoài vọng, đi kèm bao “thương tích” đầy mình nên ít nhiều tạo nên lớp màng phòng vệ chúng tôi. Chỉ khi cảm thấy an toàn, anh bắt đầu mở lòng hơn về câu chuyện tương lai của doanh nghiệp mà anh mong muốn nhìn thấy.

Chúng tôi (và có lẽ anh cũng thế) hơi tiếc vì không đủ nhiều thì giờ để anh tâm sự hơn nữa. Anh hẹn tôi dịp khác, nhất định dành ít nhất 2 giờ trao đổi. Tôi cảm thấy hứng thú vì tin rằng bên trong con người từng trải và ham học hỏi này là cả một bầu trời minh triết.

Ở một xã hội mà sự học thực chưa được xem trọng thì doanh nhân đi học là điều không dễ. Với rất nhiều lãnh đạo, họ đi dạy người khác thôi chứ làm sao mà ai dạy họ được.

Một người có tinh thần thực học sẽ nghĩ khác. Họ cũng chẳng cần ai dạy mình, vì sự dạy của người khác không quan trọng bằng sự học của chính họ. Họ cần học, chỉ nhiêu đó thôi thì mọi người, mọi quyển sách đều có trở thành ông thầy của họ rồi. Đó là chưa kể, họ hiểu được giá trị của việc học. Với họ, học rất đẹp nếu đến với nó chẳng vì mục tiêu nào khác ngoài lòng hiếu tri. Và đứng dưới cánh cửa của tri thức mọi sự trở nên nhỏ bé thì doanh nhân là cái thá gì?! Họ – những lãnh đạo ham học, ý thức rất rõ như vậy.

Sức mạnh nội tại đến từ thực học của bản thân

Nhìn người lại suy về mình, không phải để mặc cảm so sánh, mà để tự xấu hổ về cái học của mình. Còn ngại, còn lười, còn cần động lực từ đâu đó, từ ai đó là còn yếu. Yếu từ bên trong nên rất cần chiếu cố từ các nhân tố ở ngoài. Điều này không sai, nhưng nếu chưa ý thức về độ yếu của mình thì chắc cũng không bao giờ mạnh nổi.

Người ta ai cũng như nhau, đều đưa trực tiếp vào mình ba thứ: đồ ăn-thức uống, không khí, và tri thức. Hai món đầu về cơ bản là như nhau, có chăng khác biệt là do món thứ ba.

Fukuzawa Yukichi – nhà canh tân vĩ đại của Nhật Bản thời cận đại đã nói: “Trời không sinh ra người đứng trên người. Trời cũng không sinh ra người đứng dưới người. Tất cả là do sự học mà ra”. Tư tưởng trên vượt thời, đi vào biết bao thế hệ người Nhật thế kỷ 19, và sẽ còn là tinh thần và thái độ sống chủ đạo cho rất nhiều thế hệ sau này.

Việt Nam ta thì hơn trăm năm trước cũng có cụ Phan Châu Trinh – một nhà canh tân văn hóa lớn của dân tộc – cũng từng nói rằng: “Xin có lời khuyên với đồng bào chỉ nên trông cậy ở chính mình, chớ vọng ngoại vì vọng ngoại ắt là chết. Hãy coi trọng nền hòa bình của đất nước nếu chúng ta không muốn chuốc lấy cái chết. Nhưng sự giải thoát của chúng ta là nằm chủ yếu trong sự học hành, mở mang trí tuệ. Đồng bào ta, ai mà ham mến tự do, tôi xin có một vật rất quý báu tặng cho đồng bào, là Chi Bằng Học – không chi bằng cái học cả”.

Có lẽ không có con đường nào khác hơn và hay hơn là con đường của thực học. Ở đó, mỗi người sẽ tự hình thành và định vị nên con người của mình: mình là ai, mình muốn là ai, và làm sao để trở thành người mình muốn đó.

Cũng lâu rồi, tôi không còn nhiều cảm xúc khi nói về giáo dục Việt Nam, cũng ít theo dõi diễn tiến này nọ vì một phần bận rộn, một phần không còn muốn nghĩ đến. Thay vào đó, tôi dành tâm trí và năng lượng hướng về một chủ thể khác, đó là sự họcsự trưởng thành (như một hệ quả tất yếu) của những ai khát khao thay đổi, trong đó đặc biệt là doanh nhân, lãnh đạo, quản lý… Đối tượng này thường là nhóm cao ngạo nhất, uy quyền nhất mà còn chịu học thì ai cũng có thể.

Tôi chỉ mới rẽ hướng vài năm nay, nhưng thấy hành trình mình lựa chọn cũng đầy thách thức không thua gì trước đây, thậm chí có phần hơn. Càng thách thức, tôi càng hứng khởi vì niềm tin mình sinh ra để làm việc khó. Mình sẽ trở nên men và muối cho đời!

Câu chuyện vị doanh nhân ham học khiến buổi sáng của tôi đầy niềm vui, mở ra cả ngày hiệu quả. Đêm về, không muốn chìm vào giấc ngủ mà mất đi sự hồi tưởng để chia sẻ vài dòng, mong là góp chút cảm hứng cho những ai đọc bài này, để rồi sẽ tiếp tục bước đi mạnh mẽ trên con đường mà mình tin và được soi sáng là đúng đắn. Và con đường ấy cần được dẫn lối bởi TINH THẦN THỰC HỌC.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s